არქივი
კურსი
კონვერტორი
USD
1 USD
2.4402
EUR
1 EUR
3.0017
RUB
100 RUB
3.9729
23-04-2018
ქვეყნის უმთავრესი პრობლემა, რომელიც კონსტიტუციურად უნდა მოგვარდეს, “ერთ ხელში“ ძალაუფლების ზედმეტი კონცენტრაციაა
14:24 02-05-2017
ქვეყნის უმთავრესი პრობლემა, რომელიც კონსტიტუციურად უნდა მოგვარდეს, “ერთ ხელში“ ძალაუფლების ზედმეტი კონცენტრაციაა საშინაო პოლიტიკის აქტუალურ თემებზე ”ინტერპრესნიუსი” პოლიტოლოგსა და კონსტიტუციონალისტს, ვახტანგ ძაბირაძეს ესაუბრა.


- ბატონო ვახტანგ, საკონსტიტუციო ცვლილებეთან დაკავშირებული პროცესების მიღმა შიდა პოლიტიკაში ბევრი რამ ხდება. ბათუმში განვითარებული ვანდალური მოვლენების ორგანიზების ბრალდებით პროკურატურამ ბრალი ირაკლი ჩხირკვიასა და მერაბ ღოღობერიძეს წაუყენა და მათ წინასწარი პატიმრობა აქვთ მისჯილი. მოსამართლეები სასამართლო სისტემის დაცვის მიზნით მათი მისამართით ლანძღვა-გინების აკრძალვას მოითხოვენ. კვლავ აქტუალურია ხელისუფლებაში ნეპოტიზმის თემა. ოპოზიცია მმართველ გუნდს ოჯახის წევრების საჯარო სამსახურში დასაქმებას საყვედურობს. მესმის, რომ ყველა დასახელებული საკითხი ცალკე საუბრის თემაა, მაგრამ რადგან ჩვენ საუბარი საშინაო პოლიტიკის საკითხებზე გვქონდა კითხვას ასე დავსვამდი - საშინაო პოლიტიკაში მიმდინარე პროვესების დინამიკა რაზე მიუთითებს და თქვენ როგორ შეაფასებდით მათ?
- სამწუხაროდ, ვითარება ქვეყანაში უფრო და უფრო მძიმდება. საპარლამენტო არჩევნებში „ნაცმოძრაობაზე“ კიდევ ერთი ტრიუმფალური გამარჯვების შემდეგ, აღმოვაჩინეთ, რომ უფრო გაუარესებულ რეალობაში ვცხოვრობთ, ვიდრე ვცხოვრობდით. დაიწყო გაუცხოების პროცესი, მოსახლეობაში თანდათან მატულობს უარყოფითი მუხტი, ბათუმის მოვლენები იყო პირველი ნიშანი იმისა, თუ რა ფორმით შეიძლება მოხდეს ამ უარყოფითი ენერგიისაგან გათავისუფლება.
დროა, ხელისუფლებამ უფრო მეტი ყურადღება დაუთმოს საზოგადოებაში მიმდინარე პროცესებს და უფრო მომთხოვნი იყოს საკუთარი თავის მიმართ, სანამ პროტესტი ქუჩაში გადავა და პერმანენტულ ხასიათს მიიღებს

ამ ფონზე ხელისუფლება ვითარების რეგულაციას საინფორმაციო საშუალებათა ფარული მონოპოლიზაციით, წაყრუებით და აგრესიული სადამსჯელო პოლიტიკის გატარებით ცდილობს. სხვა რა შეიძლება ვუწოდოთ იმას, რომ უშიშროების სამსახურის მაღალჩინოსნის მიმართ საჯარო სივრცეში გამოთქმული ბრალდებები რეაგირების გარეშე რჩება? ან როგორ ავხსნათ ის ფაქტი, რომ მოსამართლეები ღირსების დასაცავად კანონის გამკაცრებას მოითხოვენ და ავიწყდებათ, რომ მათ ღირსებას მათ მიმართ გამოთქმული, თუნდაც უცენზურო გამონათქვამები კი არა ის ლახავს, რომ იუსტიციის საბჭოს მდივნად ჰყავთ პიროვნება, რომელიც გირგვლიანის საქმეში მონაწილეობდა და რომლის პროფესიონალიზმი და კეთილსინდისიერება სტრასბურგში ეჭვის ქვეშ დააყენეს? და ახლა ამ პიროვნების მოსამართლედ უვადოდ გადანიშვნას აპირებენ?!
გაუგებარია, რატომ ჰგონია ხელისუფლებას, რომ ეს ყველაფერი უკვალოდ ჩაივლის?
დროა, ხელისუფლებამ უფრო მეტი ყურადღება დაუთმოს საზოგადოებაში მიმდინარე პროცესებს და უფრო მომთხოვნი იყოს საკუთარი თავის მიმართ, სანამ პროტესტი ქუჩაში გადავა და პერმანენტულ ხასიათს მიიღებს.
- ახლა როცა საკონსტიტუციო ცვლილებების პროექტზე მუშაობა დასრულებულია, ყველა აქტიურად საუბრობს იმაზე, რომ კონსტიტუციის რეფორმირების პროცესი კონსენსუსს უნდა ეფუძნებოდეს, რამდენად საფუძვლიანია მტკიცება, რომ კონსტიტუცია, რომელიც საზოგადოებისა და ხელისუფლების სხვადასხვა შტოებს შორის კონსენსუსს არ ეფუძნება, განწირულია იმისათვის, რომ მან სრულფასოვნად და სრულყოფილად არ იმუშაოს?
- კონსტიტუციის არსი, ზოგადად, იმაში მდგომარეობს, რომ, ერთი მხრივ, საზოგადოება დაიცვას ხელისუფლების ძალადობისაგან, ხოლო, მეორე მხრივ, ხელისუფლებას ჰქონდეს მექანიზმები, რათა რეალურად იხელისუფლოს.
კონფლიქტის თუ კონსენსუსის საფუძველსაც ამ უფლებამოსილებათა გადანაწილება და გამიჯვნა წარმოადგენს. მაგრამ, როდესაც ვერ ხერხდება კონსენსუსის მიღწევა ხელისუფლებასა და საზოგადოებას შორის, საზოგადოებაში ჩნდება განცდა, რომ ხელისუფლება მასზე ძალადობას აპირებს, რასაც თანამშრომლობის ნაცვლად, უნდობლობა და ურთიერთდაპირისპირება მოსდევს.
როდესაც ვერ ხერხდება კონსენსუსის მიღწევა ხელისუფლებასა და საზოგადოებას შორის, საზოგადოებაში ჩნდება განცდა, რომ ხელისუფლება მასზე ძალადობას აპირებს, რასაც თანამშრომლობის ნაცვლად, უნდობლობა და ურთიერთდაპირისპირება მოსდევს

ასეთ ვითარებაში კონსტიტუცია თავის ფუნდამენტურ ფუნქციას, - შექმნას საფუძველი საზოგადოების მხრიდან მხარდაჭერილი სახელმწიფო ინსტიტუტების ჩამოსაყალიბებლად და უზრუნველყოს პლურალისტური და სამართლიანი პოლიტიკური სივრცის არსებობა, -ცხადია, ვერ ასრულებს.
- პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი ”კონსტიტუცია ყველასია”-ს ფარგლებში კონსტიტუციის ახალ რედაქციას რეგიონებში საზოგადოებასთან ერთად განიხილავს, მალე ამავე პროცესს მმართველი გუნდიც დაიწყებს. ექსპერტთა ნაწილი მიიჩნევს - იმის გამო, რომ საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით ხელისუფლებას და მის ოპონენტებს საკმაოდ ხისტი პოზიციები აქვთ, მათ შორის კონსენსუსის მიღწევის შანსი თითქმის არ არსებობს. თქვენი აზრით, რა უნდა გააკეთოს ხელისუფლებამ და რა უნდა გააკეთოს ოპოზიციამ, რომ საკონსტიტუციო ცვლილებებთან დაკავშირებით კონსენსუსის მოძებნა შესაძლებელი გახდეს?
- სამწუხაროდ, პროცესი უკვე იმდენად შორს წავიდა, რომ კონსენსუსის მიღწევა შეუძლებელი მგონია - საზოგადოებრივ-პოლიტიკური სპექტრი ორ ბანაკადაა გაყოფილი და ორივე აპირებს აქტიურად ჩაერთოს საჯარო განხილვის პროცესში. თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ კონსტიტუციის საჯარო განხილვის პროცესი, ფაქტობრივად, ადგილობრივი თვითმმართველობის საარჩევნო კამპანიის პროცესს ემთხვევა, გამორიცხულია რომელიმე მხარეს, ვგულისხმობ მათ პარტიულ-პოლიტიკურ შემადგენელს, კონსენსუსის მიღწევის თუნდაც სურვილი გაუჩნდეს, რადგან კონსენსუსი - კომპრომისით მიიღწევა, კომპრომისი კი ასეთ ვითარებაში მარცხად აღიქმება და აუცილებლად მოახდენს გავლენას როგორც ადგილობრივი არჩევნების შედეგებზე, ასევე პოლიტიკური პროცესის შემდგომ განვთარებაზე.
იქნებ ამ დისკუსიამ და განხილვებმა ერთხელ და სამუდამოდ ჩამოაყალიბოს საზოგადოებრივი აზრი კონსტიტუციისა და კონსტიტუციონალიზმის სასარგებლოდ

ამგვარი პესიმისტური პროგნოზის მიუხედავად, ამ პროცესს, ვფიქრობ, საკმაოდ მნიშვნელოვანი პოზიტივიც გააჩნია. კერძოდ, ჩვენს რეალობაში პირველად ხდება, რომ საზოგადოებრივ-პოლიტიკური დაპირისპირების საგანი კონსტიტუციის მუხლებია და არა ხელისუფლების გადაყენება. პირველად ხდება, რომ საზოგადოება, მთლიანობაში, ცდილობს შეიმუშაოს მექანიზმები, რათა ხელისუფლება კონსტიტუციის გამოყენებით შეცვალოს და არა ქუჩური დაპირისპირებით და, რაც მთავარია, იქნებ ამ დისკუსიამ და განხილვებმა ერთხელ და სამუდამოდ ჩამოაყალიბოს საზოგადოებრივი აზრი კონსტიტუციისა და კონსტიტუციონალიზმის სასარგებლოდ.
- თქვენთვის რამდენად მისაღებია ის არგუმენტები, რომლითაც ოპოზიცია და არასამთავრობო სექტორის ნაწილი მმართველს გუნდს პარლამენტის არჩევის წესთან დაკავშირებით აკრიტიკებს? მხედველობაში მაქვს წესი, რომლითაც გამარჯვებულ პარტიას გადაუნაწილებელი ხმების უმრავლესობა მიაქვს...
- კონსტიტუციურ ცვლილებებთან დაკავშირებით, მთავარი პრობლემა, ჩემი აზრით, მდგომარეობს იმაში, რომ ჩვენ არასწორად წარვმართავთ ამ პროცესებს. ნაცვლად იმისა, ჩამოვყალიბდეთ რა და რატომ უნდა შეიცვალოს, არგუმენტირებულად დავასაბუთოთ ცვლილებების აუცილებლობა და წარმოვაჩინოთ ამ ცვლილებების შედეგად მიღებული პოზიტივი, - ანუ ჯერ კონცეპტუალურად შევთანხმდეთ და შემდეგ მუხლობრივი ცვლილებები განვახორციელოთ, ჩვენ პირიქით, - მუხლობრივი ცვლილებების შედეგად ვცდილობთ კონცეპტუალურ შეთანხმებამდე მივიდეთ.
კონსტიტუცია არც თეორიული მეცნიერული ნაშრომია და არც იურიდიულ ნორმათა კრებული, თუნდაც ეს მუხლები დემოკრატიულობის უმაღლეს სტანდარტებს აკმაყოფილებდეს. კონსტიტუცია ეროვნული და ქმედითი მაშინაა, თუ ის იმ გამოწვევებს პასუხობს, რომელიც ამ კონკრეტული ქვეყნის და საზოგადოების წინაშე დგას; ამიტომაც განსხვავდება სხვადასხვა ქვეყნის კონსტიტუციები ერთმანეთისაგან და ამიტომაცაა, რომ ერთი ქვეყნის კონსტიტუციის დემოკრატიულმა ნორმამ, შესაძლოა, მეორე ქვეყანაში არ ”იმუშაოს“.
კონსტიტუციურ ცვლილებებთან დაკავშირებით, მთავარი პრობლემა მდგომარეობს იმაში, რომ ჩვენ არასწორად წარვმართავთ ამ პროცესებს - მუხლობრივი ცვლილებების შედეგად ვცდილობთ კონცეპტუალურ შეთანხმებამდე მივიდეთ

თუ ხელისუფლებას დავუჯერებთ, მთავარი პრობლემა, რომელიც კონსტიტუციურად უნდა იქნეს გარანტირებული, ხელისუფლების სტაბილურობაა. ამიტომ, ვინც ამ კონცეფციას იზიარებს, მისთვის მისაღებია არა მარტო საპარლამენტო მანდატების განაწილების შემოთავაზებული ვარიანტი, არამედ 5%-იანი ბარიერის არსებობა, საარჩევნო ბლოკების აკრძალვა, პრეზიდენტის არჩევის წესი და უფლებამოსილებათა შეზღუდვა, მოსამართლეთა გამწესება და ა. შ.
მაგრამ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ შემოთავაზებული საკონსტიტუციო ცვლილებები უზრუნველყოფს როგორც ხელისუფლების სტაბილურობას, ასევე ხელისუფლების ერთპარტიულობას.
რაც მთავარია, ხელისუფლების სტაბილურობა არ ნიშნავს ქვეყნის სტაბილურობას! თუ ჩვენს უახლოეს წარსულს გადავხედავთ, თუნდაც მ. სააკაშვილის მმართველობის პერიოდს, როდესაც მას კონსტიტუციით ლამის უსაზღვრო ძალაუფლება ჰქონდა მინიჭებული, ვნახავთ, რომ ხელისუფლების სტაბილურობის მიუხედავად, 2007-2012 წლებში ქვეყანა მუდმივად იდგა სამოქალაქო დაპირისპირების ზღვარზე და, რაც ყველაზე მნიშვნელოვანი და გასათვალისწინებელია - ვერც კონსტიტუციით მინიჭებულმა ძალაუფლებამ და ვერც სტაბილურმა ხელისუფლებამ ვერ იხსნა ვერც მ. სააკაშვილი და ვერც ”ნაცმოძრაობა“ ძალაუფლების დაკარგვისაგან.
ჩემი აზრით, ჩვენი ქვეყნის უმთავრესი პრობლემა, რომელიც კონსტიტუციურად უნდა მოგვარდეს, ”ერთ ხელში“ ძალაუფლების ზედმეტი კონცენტრაციაა, რაც ქმნის ერთპარტიული მმართველობის წინაპირობას. საპრეზიდენტო მმართველობის პირობებში, ძალაუფლების კონცენტრაცია პრეზიდენტის ხელში ხდებოდა და მასზე ზემოქმედების არავითარი მექანიზმი, გარდა იმპიჩმენტისა, არ არსებობდა. შესაბამისად, ვღებულობდით ძლიერ აღმასრულებელ ხელისუფლებას, რომელიც იმორჩილებდა როგორც საკანონმდებლო, ისე სასამართლო ხელისუფლებას. შედეგად, ნაცვლად ხელისუფლების დანაწილებისა, ვღებულობდით ერთიან სახელისუფლებო ვერტიკალს პრეზიდენტის მეთაურობით, ნაცვლად დემოკრატიული მმართველობისა - ავტოკრატიას.
საპარლამენტო მმართველობის ხიბლი სწორედ ისაა, რომ აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე საპარლამენტო კონტროლის ეფექტური განხორციელების საშუალებას იძლევა, ასევე შესაძლებელია კოალიციური მთავრობის ფორმირება, რაც დაპირისპირების ნაცვლად პოლიტიკურ ძალებს თანამშრომლობის რეჟიმში გადაიყვანს.
ამიტომ, კონსტიტუციური ცვლილებები მიმართული უნდა იყოს იქეთკენ, რომ შეიქმნას მექანიზმები, რათა ერთის მხრივ, გაძლიერდეს საპარლამენტო (ოპოზიციური) კონტროლი აღმასრულებელ ხელისუფლებაზე, ხოლო, მეორე მხრივ, საარჩევნო ბარიერი 3%-მდე უნდა დაიწიოს, რათა პარლამენტში წარმოდგენილი პოლიტიკური სპექტრი უფრო მრავალფეროვანი გახდეს. ბარიერის 3%-მდე დაწევა უფრო შეუწყობს ხელს პარტიების გაძლიერებას, ვიდრე საარჩევნო ბლოკების გაუქმება.
სრულიად მიუღებლად მიმაჩნია გადაუნაწილებელი მანდატების მიკუთვნება პირველ ადგილზე გასული პოლიტიკური ძალისათვის... ვფიქრობ, მანდატების განაწილების შემოთავაზებულ ვარიანტს, დიდი ალბათობით, არც ვენეციის კომისია დაუჭერს მხარს

ამიტომ, სრულიად მიუღებლად მიმაჩნია გადაუნაწილებელი მანდატების მიკუთვნება პირველ ადგილზე გასული პოლიტიკური ძალისათვის, ისევე, როგორც ლიდერი პარტიისათვის მანდატების 80-მდე შევსება (არასამთავრობოთა ალტერნატიული წინადადება), რადგან ორივე შემთხვევაში ვღებულობთ, უფრო სწორედ, ხელოვნურად ვქმნით და ვაკანონებთ ერთპარტიულ მმართველობას. ვფიქრობ, მანდატების განაწილების შემოთავაზებულ ვარიანტს, დიდი ალბათობით, არც ვენეციის კომისია დაუჭერს მხარს.
- პრეზიდენტის არჩევის წესზე პარლამენტისა და საკონსტიტუციო კომისიის თავმჯდომარე ირაკლი კობახიძემ ურთიერთგამომრიცხავი განცხადები გააკეთა. ერთის ვერსიით, მიუხედავად იმისა, რომ არის უამრავი არგუმენტი რომელიც მიუთითებს პრეზიდენტის არჩევის არაპირდაპირი წესის უპირატესობაზე, მიღწეული იყო პოლიტიკური კომპრომისი, რომ საპრეზიდენტო არჩევნები 2018 წელს პირდაპირი წესით ჩატარდება. მეორე განცხადებით, იგი ამბობს, რომ ყველაფერი იქითკენ მიდის, რომ პრეზიდენტის არაპირდაპირი არჩევა 2018 წელს მოხდება. ვინაიდან სპიკერი კობახიძე პრეზიდენტ მარგველაშვილს პრეზიდენტის არჩევის წესთან დაკავშირებით მიღწეული შეთანხმებისა თუ პოლიტიკური კომპრომისის დარღვევაში ადანაშაულებს, თქვენ როგორც საკონსტიტუციო კომისიის წევრს გქონდათ ინფორმაცია, რომ ამგვარი პოლიტიკური კომპრომისი პრეზიდენტ მარგველაშვილთან შეთანხმებული იყო? ხელისუფლების ოპონენტების მსგავსად, თქვენც ხომ არ გრჩებათ შთაბეჭდილება, რომ მმართველი გუნდი ოპონენტებსა და იმავე პრეზიდენტს ”შანტაჟის ენით” ესაუბრება”?
დროა, ხელისუფლებამ უფრო მეტი ყურადღება დაუთმოს საზოგადოებაში მიმდინარე პროცესებს და უფრო მომთხოვნი იყოს საკუთარი თავის მიმართ, სანამ პროტესტი ქუჩაში გადავა და პერმანენტულ ხასიათს მიიღებს

- პარლამენტის თავმჯდომარემ კომისიის პირველივე სხდომაზე განაცხადა, რომ 2018 წელს პრეზიდენტს პირდაპირი არჩევის წესით აირჩევენ, ხოლო არაპირდაპირი არჩევნები 2023 წლიდან შევიდოდა ძალაში. მაშინ პრეზიდენტთან მიღწეულ რაიმე პოლიტიკურ კომპრომისზე ან შეთანხმებაზე საუბარი არ ყოფილა. ამიტომ ჩავთვალე, რომ ხელისუფლებამ გადადგა სწორი ნაბიჯი და ამ განცხადებით აჩვენა, რომ პრეზიდენტის არჩევის წესს ცვლის პრინციპიდან გამომდინარე და არა მოქმედ პრეზიდენტთან არსებული უთანხმოების გამო.
ახლა, როდესაც პრეზიდენტს კომპრომისის დარღვევაში ადანაშაულებენ, ცოტა გაუგებარია, რა კომპრომისზეა საუბარი? შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ხელისუფლების ამ შეთავაზების სანაცვლოდ, პრეზიდენტს კონსტიტუციური რეფორმისათვის საჯაროდ უნდა დაეჭირა მხარი?! ასეთ შემთხვევაში პრეზიდენტის, როგორც პოლიტიკური ფიგურის რეიტინგი ხომ ნულამდე დაეცემოდა? ამიტომ არ მესმის, რა კომპრომისული ნაბიჯი უნდა გადაედგა პრეზიდენტს?!
ასევე, სრულიად გაუგებარია, რატომ ადანაშაულებენ პრეზიდენტს დესტრუქციულ ქმედებაში ან არასამთავრობოებთან და ოპოზიციასთან კონსულტაციების გამართვა რატომაა დესტრუქცია? პირიქით, ვფიქრობ, კარგია, როდესაც პრეზიდენტი ამა თუ იმ საკითხთან დაკავშირებით კონსულტაციებს მართავს და ამით უზრუნველყოფს მათ პროცესში ჩართვას და არა პროცესიდან იზოლირებას; წინააღმდეგ შემთხვევაში, პროცესიდან იზოლირებული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური სპექტრი ქუჩის გამოყენებით შეეცდება პროცესებზე ზეგავლენის მოხდენას.
ახლა, როდესაც პრეზიდენტს კომპრომისის დარღვევაში ადანაშაულებენ, ცოტა გაუგებარია, რა კომპრომისზეა საუბარი?...ასევე, სრულიად გაუგებარია, რატომ ადანაშაულებენ პრეზიდენტს დესტრუქციულ ქმედებაში ან არასამთავრობოებთან და ოპოზიციასთან კონსულტაციების გამართვა რატომაა დესტრუქცია?

რაც შეეხება შანტაჟს თუ მუქარას, რომ პრეზიდენტის არაპირდაპირი გზით არჩევის წესი ძალაში 2018 წლიდან შევა, ხელისუფლებისთვის არც ამ თემის აჟიტირება და, მით უმეტეს, რეალიზაციაა მომგებიანი, რადგან, სურვილის შემთხვევაში, პრეზიდენტს მანევრირებისა და პოლიტიკური ქულების მოპოვების მეტი შანსი აქვს, ვიდრე ხელისუფლებას.
დავიწყოთ იმით, რომ კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანას პარლამენტართა 3/4-ის მხარდაჭერა სჭირდება ორ თანმიმდევრულ სესიაზე იმ პირობით, რომ კენჭისყრებს შორის ინტერვალი იყოს არანაკლებ სამი თვისა; ამასთანავე, განმეორებით კენჭისყრაზე რამე ცვლილებების შეტანა დაუშვებელია; ამიტომ პრეზიდენტს შეუძლია მშვიდად დაელოდოს პირველ კენჭისყრას და თუ ნახავს, რომ არაპირდაპირი არჩევნები ძალაში 2018 წლიდან შედის, შეუძლია გადადგეს და გადადგომიდან 45 დღეში ჩატარდება რიგგარეშე არჩევნები ძველი წესით და ძველი უფლებამოსილებით!
- მიუხედავად იმისა, რომ მმართველი გუნდი პროპორციულ საარჩევნო სისტემას ემხრობა, მმართველი გუნდიდან არაერთმა მაჟორიტარმა დეპუტატმა გამოთქვა პროტესტი ახალი კონსტიტუციით მაჟორიტარული სისტემის გაუქმებასთან დაკავშირებით. თქვენი კოლეგა პოლიტოლოგი და ”ჯიპას” პროფესორი ბაკურ კვაშილავა მიიჩნევს - ”სახელმწიფოებრიობისა და დემოკრატიის ჩამოყალიბების ეტაპზე მყოფი ქვეყნისთვის პროპორციულ საარჩევნო სისტემას ალტერნატივა არა აქვს”. თქვენი ნება რომ იყოს, ამ საკითხზე რა გადაწყვეტილებას მიიღებდით?
- მაჟორიტართა პროტესტი თითქოს გასაგებია, მაგრამ მათგან სულ ხუთიოდე თუ იქნება ისეთი, დეპუტატის მანდატის მოპოვებას საკუთარი ძალებით, „ქართული ოცნების“ მხარდაჭერის გარეშე რომ შეძლებდა. ამიტომ მგონია, რომ მათი პროტესტი ხელისუფლების პოლიტიკის ნაწილია, იმ შემთხვევისათვის, თუ ვენეციის კომისია გაუნაწილებელი მანდატების განაწილების შეთავაზებულ ვარიანტს დაიწუნებს, ხელისუფლება „დათანხმდება“ ვენეციის შემოთავაზებულ ვარიანტს, მაგრამ კენჭისყრაზე მაჟორიტარები მხარს არ დაუჭერენ და ჩააგდებენ. ამით ხელისუფლებაც „მართალი“ იქნება და მაჟორიტარებიც.
რაც შეეხება საარჩევნო სისტემას, საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ სპექტრში არსებობს თითქმის სრული თანხმობა, რომ არსებული სისტემა ვერ უზრუნველყოფს ამომრჩევლის განწყობის ადექვატურ ასახვას პარლამენტში გადანაწილებულ მანდატებთან მიმართებით; ასევე არსებობს თითქმის სრული თანხმობა პროპორციულ სისტემაზე გადასვლასთან დაკავშირებით, რაც, რა თქმა უნდა, არსებულზე უკეთესია, მაგრამ პოლიტიკური ელიტის ინტერესებს უფრო ემსახურება, ვიდრე საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესებას.
პროპორციულ სისტემაზე გადასვლა, არსებულზე უკეთესია, მაგრამ პოლიტიკური ელიტის ინტერესებს უფრო ემსახურება, ვიდრე საარჩევნო გარემოს გაუმჯობესებას

ჩემი ნება რომ იყოს, არჩევნებს მხოლოდ მაჟორიტარული სისტემით ჩავატარებდი, მაგრამ იმ აუცილებელი პირობით, რომ ამომრჩეველი ვალდებული იქნება წარდგენილი კანდიდატებიდან ხმა მისცეს მისთვის მისაღებ სამ კანდიდატს და მოახდინოს რანჟირება: მისთვის ყველაზე მისაღებ კანდიდატს დაუწეროს „1“-იანი, შემდგომს -„2“-იანი და ბოლოს - „3“-იანი; ხმების დათვლისას კანდიდატისათვის დაწერილი „ 1“ ფასდება 10 ქულით, „2“ – 9 ქულით, ხოლო „3“ – 8 ქულით. შემდგომ ჯამდება თითოეული კანდიდატის მიერ მიღებული ქულების რაოდენობა და გამარჯვებულად ითვლება ის კანდიდატი, რომელიც ყველაზე მეტ ქულას მოაგროვებს.
კიდევ ერთხელ მაჟორიტარულ სისტემაზე გადასვლას აზრი აქვს მხოლოდ მაშინ, თუ ხმის მიცემა ზემოთ მოტანილი წესით განხორციელდება; წინააღმდეგ შემთხვევაში ის არსებულ სისტემაზე უარეს შედეგს მოგვცემს და მეორე, და ყველაზე მნიშვნელოვანი - მართალია, ხმის მიცემის მოცემული წესი, ჩვენი რეალობის გათვალისწინებით - თეორიულად, ზღუდავს ამომრჩეველს, მაგრამ ისიც უნდა გავითვალისწინოთ, რომ ამ წესის შემოღებით:
– მინიმუმამდე დაგვყავს სახელისუფლებო რესურსების გამოყენება და ზემოქმედება არჩევნების პროცესსა და შედეგებზე;
– აზრს კარგავს ე.წ. „კარუსელების“ მოწყობა, ბიულეტენის გაყალბება, ამომრჩევლის მოსყიდვა ან დაშინება;
–ამცირებს საარჩევნო უბნებზე და, ზოგადად, საარჩევნო პერიოდში ამომრჩეველთა ძალადობრივ დაპირისპირებას;
– ამცირებს ქარიზმატული ლიდერის პირდაპირ გავლენას არჩევნების შედეგებზე; ქარიზმატული ლიდერი საარჩევნო სიის გამწევი ძალიდან (”პარავოზი“), გადაიქცევა ამომრჩევლის იდეურ ორიენტირად;
– ათავისუფლებს პარლამენტარს პარტიული დიქტატისა და მორალური წნეხისაგან;
– აიძულებს პარლამენტარს იყოს ამომრჩევლისა და არა პარტიული ინტერესების დამცველი;
– აიძულებს პოლიტიკურ პარტიებს ეძებონ კონკურენტუნარიანი კანდიდატები;
– ხელს შეუწყობს პოლიტიკაში ახალი სახეების შემოყვანას უშუალოდ ამომრჩევლის მხარდაჭერით;
– განავითარებს შიდაპარტიულ დემოკრატიას;
– ხელს შეუწყობს პარტიების გამსხვილებას მსოფლმხედველობის საფუძველზე;
– ხელს შეუწყობს პოლიტიკური ელიტის ინტელექტუალურ გაძლიერებას;
– გააჩენს ახალ ლიდერებს;
– გააუქმებს საარჩევნო ბარიერს;
– არჩევნები აღარ იქნება სამოქალაქო დაპირისპირების საფრთხის შემცველი; დაპირისპირებიდან გადავალთ კონკურენციასა და თანამშრომლობაზე;
– გაზრდის არჩევნებისა და მისი შედეგებისადმი სანდოობას.
მოცემული სისტემა წარვადგინე საკონსტიტუციო კომისიის სხდომაზე, მაგრამ, როგორც წესი, სრულ უმცირესობაში აღმოვჩნდი.
- პარლამენტის ექს-სპიკერი დავით უსუფაშვილი პოლიტიკაში დაბრუნდა და დაინტერესებულ პირებს ”კომპეტენტური, პასუხისმგებლიანი, ეროვნულ და ევროპულ კულტურულ-პოლიტიკურ ნიადაგზე მდგარი” ადამიანების ახალი ცენტრისტული ტიპის პარტიის დაფუძნება შესთავაზა. თუმცა, დააზუსტა - ”არსად მითქვამს, რომ შედგებოდა ახალი პარტიის დაფუძნება”. თქვენ როგორ შეაფასებდით ქართულ პოლიტიკურ სცენაზე დავით უსუფაშვილის საინტერესო იდეებით, მაგრამ მაინც ფრთხილ დაბრუნებას? თქვენი დაკვირვებით, დავით უსუფაშვილის გამოჩენა რა კორექტივებს შეიტანს ოპოზიციურ ფლანგზე და სავარაუდოდ, რა პერსპექტივები შეიძლება ჰქონდეს მას ქართული პოლიტიკის სცენაზე?
- დავით უსუფაშვილს, უპირველესად, წარმატებები მინდა ვუსურვო. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ის ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურაა ქართულ პოლიტიკაში და მის მიმართ გარკვეული ინტერესი და მოლოდინი საზოგადოებაში ყოველთვის არსებობდა და არსებობს დღესაც. ამიტომ პოლიტიკაში მისი დაბრუნება, ვფიქრობ, სიურპრიზი არავისათვის ყოფილა. მას გარკვეული ტაიმ-აუტი ჰქონდა აღებული, რათა ჩამოყალიბეულიყო და ახალი იდეებითა და ინციატივებით წარმდგარიყო საზოგადოების წინაშე.
ასეც მოხდა, მან თავისი დაბრუნება აღნიშნა არა პარტიის, არამედ საკმაოდ მნიშვნელოვანი და საინტერესო დოკუმენტის პრეზენტაციით, რომელსაც, როგორც ჩანს, მოიაზრებს ერთი მხრივ, ახალი ცენტრისტული ტიპის პარტიის იდეოლოგიურ საფუძვლად, მეორე მხრივ, სამოქმედო გეგმად.
მოსახლეობაში არსებობს მოთხოვნილება მესამე პოლიტიკურ ცენტრზე, მაგრამ რამდენად შეძლებს დავით უსუფაშვილი ან მთლიანად ოპოზიცია ამგვარი ცენტრის ფორმირებას, ამ ეტაპზე გაურკვეველია

დავით უსუფაშვილის „ფრთხილ დაბრუნებას“, როგორც თქვენ აღნიშნეთ, პოლიტიკური სპექტრიც ასევე ფრთხილად შეხვდა. დოკუმენტი, როგორი მნიშვნელოვანი და საინტერესოც არ უნდა იყოს, ჩვენს საზოგადოებაში კარგა ხანია განსჯის და შეფასების საგანი არ ყოფილა. შესაბამისად, არც ამ დოკუმენტს მოჰყოლია საზოგადოებრივი რეზონანსი.
ჩვენი საზოგადოება ისევ ზეპირსიტყვაობასა და ვიზუალზე რეაგირებს. ამიტომ, პარტიის პრეზენტაციას, პარტიაში ცნობადი სახეების გამოჩენასა და მიმდინარე პოლიტიკური პროცესების შეფასებას დაელოდება და პოზიციასაც ამის მიხედვით ჩამოაყალიბებს. ზოგადად, მოსახლეობაში არსებობს მოთხოვნილება მესამე პოლიტიკურ ცენტრზე, მაგრამ რამდენად შეძლებს დავით უსუფაშვილი ან მთლიანად ოპოზიცია ამგვარი ცენტრის ფორმირებას, ამ ეტაპზე გაურკვეველია.
- დავით უსუფაშვილმა პოლიტიკაში დაბრუნების შესახებ გამართულ ბრიფინგზე ქართულ პოლიტიკაზე საკმაოდ საინტერესო დაკვირვებების შესახებაც გააკეთა განცხადება. კერძოდ, იმაზე რომ, ქართული პოლიტიკური სცენა ”დესტრუქციული პოლიტიკური ველია”, პოლიტიკური დისკურსი ნეგატივზეა აგებული და მისი გამოსწორება ზეპარტიული ამოცანაა, რისთვისაც თუ სახელმწიფოებრიობის განმტკიცება გვინდა, ამისათვის სამოქალაქო პარტნიორობაა საჭირო. ბატონმა დავითმა საზოგადობას და პოლიტიკურ კლასს მართლაც რომ საგულისხმო დაკვირვება და დასკვნა მოგვაწოდა, ფაქტია. თქვენი დაკვირვებით, რამდენად ადეკვატურად აღიქვამენ დავით უსუფაშვილის ამ შეფასებასა და ზეპარტიულ მოწოდებას საზოგადოება და პოლიკური სუბიექტები?
- როგორც აღვნიშნე, დავით უსუფაშვილის მიერ ბრიფინგზე წარმოდგენილი დოკუმენტი უაღრესად საინტერესო და მნიშვნელოვანია, სერიოზული ანალიზით და კეთილი სურვილებით. საკითხავი ისაა, რამდენადაა შესაძლებელი არსებულ გარემოში ამ „კეთილი სურვილების“ რეალიზება?
ქვეყანაში რომ „დესტრუქციული პოლიტიკური ველია“ , მართალია, მაგრამ ეს ვითარება წლებია გრძელდება და მხოლოდ ფაქტის კონსტატირება ან მოწოდება პარტნიორობაზე, საქმეს ვერ უშველის.
ქვეყანაში რომ „დესტრუქციული პოლიტიკური ველია“ , მართალია, მაგრამ ეს ვითარება წლებია გრძელდება და მხოლოდ ფაქტის კონსტატირება ან მოწოდება პარტნიორობაზე საქმეს ვერ უშველის

ზეპარტიული მოძრაობის დაწყება, - ისეთის, რომელიც, როგორც თავადვე აღნიშნავს, იქნება გაგრძელება ეროვნულ-გამანთავისუფლებელი მოძრაობის ან წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების (ამ შემთხვევაში ჯობია წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოება!), ასევე კეთილი სურვილია, რადგან ასეთი მოძრაობის დაწყებას სჭირდება იდეა, რომელიც საზოგადოებაში აპრიორი არსებობს, მაგრამ აქტუალიზებული არ არის. ასეთ იდეად არ გამოდგება „დესტრუქციული ველის შეცვლისაკენ“ მოწოდება.
არის სხვა ვარიანტი: „დესტრუქციული ველის“ ფორმირებას ყოველთვის განსაზღვრავდა ხელისუფლება; ამიტომ მისი შეცვლა ყველაზე მარტივად და ეფექტურად, ხელისუფლებაში მოსვლითა და სახელისუფლებო მექანიზმების გამოყენებით შეიძლება.
ამდენად, ვფიქრობ, საზოგადოებისთვისაც და პოლიტიკური სპექტრისთვისაც უფრო გასაგები იქნება, თუ ზეპარტიული მოძრაობის ნაცვლად, პოლიტიკურ პარტიაზე და მის გეგმებზე იქნება საუბარი.

კობა ბენდელიანი
”ინტერპრესნიუსი”
მასალის გამოყენების პირობები
სხვა სიახლეები