არქივი
«« იანვარი 2018 »»
ორ სა ოთ ხუ პა შა კვ
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31
კურსი
კონვერტორი
USD
1 USD
2.5423
EUR
1 EUR
3.1209
RUB
100 RUB
4.5034
16-01-2018
ხელისუფლებას აქვს რაღაცა ტიპის შიშები და კომპლექსები, რომ დამოუკიდებელ ინსტიტუტებს მისცეს შესაძლებლობა, მართლაც დამოუკიდებლები იყვნენ
17:05 07-12-2017
ხელისუფლებას აქვს რაღაცა ტიპის შიშები და კომპლექსები, რომ დამოუკიდებელ ინსტიტუტებს მისცეს შესაძლებლობა, მართლაც დამოუკიდებლები იყვნენ საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას ახალი თავმჯდომარე ჰყავს. აღნიშნულ პოზიციაზე ანა ნაცვლიშვილი სულხან სალაძემ შეცვალა. ნაცვლიშვილი საია-ს 3 წლის მანძილზე ხელმძღვანელობდა. როგორ აფასებს ორგანიზაციის საქმიანობას მისი თავმჯდომარეობის პერიოდში, რა გამოწვევების წინაშეა სამოქალაქო სექტორი და რამდენად შედეგიანია არასამთავრობო ორგანიზაციების საქმიანობა, „ინტერპრესნიუსი“ საია-ს უკვე ყოფილ თავმჯდომარე ანა ნაცვლიშვილს ესაუბრა.

- საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციას ახალი თავმჯდომარე ჰყავს. საინტერესოა, რა თვისებები უნდა ჰქონდეს ზოგადად ამ ტიპის ორგანიზაციის ხელმძღვანელს და როგორ ფიქრობთ, როგორი იქნება საია სულხან სალაძის ხელმძღვანელობის პირობებში?
- ცოტა ხნის წინ, როდესაც ჩვენ გვქონდა საერთო კრება, თქვენმა კოლეგებმა მკითხეს, რა თვისებები უნდა ახასიათებდეს საია-ს თავმჯდომარეს. რა თქმა უნდა ბევრი თვისება სჭირდება, ვინაიდან საია არის უფლებადაცვითი ორგანიზაცია, მაგრამ ამავე დროს თავისი ზომით, მასშტაბებით და საქმით, შეიძლება ითქვას, რომ ზოგ სამინისტროზე დიდიც კია ან თანატოლია. ამიტომ ბევრი მიმართულებით სჭირდება საია-ს თავმჯდომარეს ჰქონდეს უნარ-ჩვევები, გამოცდილება და ა.შ. მაგრამ მე მაინც ვფიქრობ, რომ ორი ყველაზე უფრო მნიშვნელოვანი თვისება, რაც თანაბრად უნდა ახასიათებდეს მსგავსი ტიპის ორგანიზაციის ხელმძღვანელს, ეს არის პროფესიონალიზმი და გამბედაობა. ამიტომ მაქვს მოლოდინი, რომ ახალი თავმჯდომარე გამოიჩენს როგორც მაღალ სტანდარტს პროფესიონალიზმის თვალსაზრისით, ასევე გამბედაობას. არც ეს სამი წელი ყოფილა იოლი, თუმცა ვფიქრობ, რომ შემდეგი წლებიც ადამიანის უფლებების და კანონის უზენაესობის თვალსაზრისით, უხვი იქნება გამოწვევებით. ამიტომ მას დასჭირდება იყოს როგორც პროფესიონალი და კომპეტენტური, ასევე გამბედავი და პრინციპული ადამიანი.

- საკმაოდ აქტიური კამპანიები გქონდათ, არამარტო საია-ს, არამედ სხვა ორგანიზაციებთან ერთად კოალიციის ფორმატშიც, მათ შორის ე.წ. „მოსმენების კანონთან“, მართლმსაჯულების რეფორმასთან, სასამართლო სისტემასა და იუსტიციის უმაღლეს საბჭოსთან მიმართებაში. ამ მხრივ არასამთავრობო სექტორის მუშაობას როგორ შეაფასებდით, მითუმეტეს, რომ საბოლოო ჯამში, ვერ აიძულეთ ხელისუფლება ისეთი კანონი მიეღო, რომელიც საზოგადოებისთვის ყველაზე მისაღები იქნებოდა.
- ასე ნამდვილად ვერ შევხედავ ამ საკითხებს, არამხოლოდ იმიტომ, რომ მე შეიძლება მონაწილე ვარ ამ ყველაფრის. გარე თვალისთვისაც ვფიქრობ, უფრო კომპლექსურია ეს თემა, ვიდრე მხოლოდ იმის თქმა - მივიღეთ თუ არა კანონი, რომელიც კარგი იქნებოდა. საქართველოს ტიპის ქვეყნებში, სადაც ხელისუფლებები, როგორც წესი, რეზისტენტულები არიან, წინააღმდეგობას წევენ და მათი უპირატესი ინტერესი არ არის ხოლმე, როგორც წესი, კანონის უზენაესობის და ადამიანის უფლებების დაცვა. ორმაგად უფრო რთულია უფლებადაცვითი ორგანიზაციების საქმიანობა მსგავს კონტექსტებში. აქედან გამომდინარე, ადამიანებს, რომლებიც ამ სფეროში ვმუშაობთ, კარგად გვაქვს გააზრებული და მე პირადად კარგად მქონდა გააზრებული, რომ მოკლევადიან შედეგებზე ორიენტირს არ ვიღებდი. აქედან გამომდინარე, ის, რომ ჩვენ დღეს არ გვაქვს საუკეთესო საკანონმდებლო ბაზა და ყველაფერს, რასაც ჩვენ ვითხოვდით, მიღებული არ არის, იმის შეფასების ინდიკატორი არაა, ვიყავით თუ არა წარმატებულები ან წარუმატებლები. ძალიან მნიშვნელოვანია დემოკრატიისთვის, რომ ისმოდეს განსხვავებული მოსაზრებები ყოველთვის, რომ ხელისუფლება არ გრძნობდეს თავს უკონტროლოდ და არ ჰქონდეს მას განცდა, რომ რასაც უნდა იმას გააკეთებს კომფორტულად. ჩვენ ვუქმნიდით სერიოზულ დისკომფორტს ხელისუფლებას და ეს არის მნიშვნელოვანი იმისთვის, რომ ამ ქვეყანაში, დემოკრატიული პროცესები არ შეწყდეს.
მაგალითისთვის იუსტიციის უმაღლესი საბჭო რომ ავიღოთ, 3 წლის წინ ალბათ, ამ უწყების შესახებ ბევრს არ ჰქონდა გაგონილი არაფერი. ის, რომ დღეს ეს უწყება დახურულ კარს მიღმა, სიბნელეში, კომფორტულად ვეღარ ახერხებს გადაწყვეტილებების მიღებას და ის არის სერიოზული საზოგადოებრივი წნეხის ქვეშ, არის იმ კამპანიების და საქმიანობის დამსახურება, რომელიც ჩვენ გავწიეთ. ამავე დროს ჩვენ არ შეგვიქმნია მხოლოდ ხმაური ამ საკითხის მიმართ. ყოველთვის გვქონდა ძალიან არგუმენტირებული, დასაბუთებულ ჭრილში პრობლემებზე მსჯელობა და ამასთან გამოსავლის გარკვეული გზებიც მოფიქრებული და შეთავაზებული ხელისუფლებისთვის.
ასევე მართლმსაჯულების რეფორმის მესამე ტალღა, რომელიც ნამდვილად არ არის იდეალური, თუმცა მასში ბევრი რამ ალბათ, უფრო ცუდი იქნებოდა, რომ არა ჩვენი და პარტნიორი ორგანიზაციების აქტიურობა. ძალიან კარგად მახსოვს, როდესაც მესამე ტალღას იღებდნენ, მაშინ, საჯაროდ, მათ შორის მაღალი ტრიბუნებიდანაც ისმოდა საუბარი იმაზე, რომ ეს ბოლო ტალღაა და ამის შემდეგ რეფორმები აღარ იგეგმებოდა. დღეს უკვე, ხელისუფლების ოფიციალურ დისკურსში გაჩნდა მეოთხე ტალღა. აღიარება იმისა, რომ რეფორმები ისევ საჭიროა და მესამე ტალღამ ვერ ამოწურა ის პრობლემები, რომელიც სასამართლო სისტემაში ხდება, ესეც არის მიღწევა, მათ შორის ჩვენი საქმიანობის და ქმედებების.
ჩვენი აქტიურობის შედეგია ისიც, რომ დღეს ჩვენ იუსტიციის უმაღლეს საბჭოში გვყავს ძალიან კარგი და პრინციპული ადამიანი, ნაზი ჯანეზაშვილის სახით. ეს ნამდვილად ჩვენი მიღწევაა, რომ პარლამენტს მოუწია, თუნდაც ერთი, მაგრამ სამოქალაქო საზოგადოების ნამდვილი წარმომადგენლის შეყვანა საბჭოში. დანარჩენებზე სამწუხაროდ, იგივეს ვერ ვიტყვი. წინა შემთხვევაში, ყველა, ვინც მაშინ პარლამენტმა აირჩია, ნამდვილად ერთხმაში მღეროდა.
დაახლოებით 2015 წლამდე საერთაშორისო საზოგადოებას ჰქონდა ისეთი წარმოდგენა, რომ საქართველოს სასამართლო სისტემაში ზოგადად სიტუაცია კარგია, უბრალოდ არის რამდენიმე ყოფილი მაღალჩინოსნის საქმე, სადაც პრობლემები არის, თორემ ისე სისტემურ პრობლემებზე არ საუბრობდა საერთაშორისო საზოგადოება. ანგარიშებში საერთო აღქმა იყო, რომ სასამართლოში პროგრესია. დღეს უკვე ძალიან მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ტრიბუნებიდან ისმის საუბარი და მოთხოვნები ხელისუფლების მიმართ, რომ გატარდეს სისტემური რეფორმები. ეს ყველაფერი არის ჩვენი საქმიანობის შედეგი და მიღწევა.
ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ბრძოლა, რომელიც წამოვიწყეთ სულ სამმა ადამიანმა და უპერსპექტივო ჩანდა, ვინაიდან რიცხობრივ უმცირესობაში ვიყავით, იყო სტრასბურგის მოსამართლის შერჩევა. ჩვენ მაშინ უკან არ დაგვიხევია და გავაშიშვლეთ პროცესი, რის შედეგადაც დღეს საქართველოს ჰყავს უკეთესი მოსამართლე სტრასბურგში, ვიდრე ის ადამიანები, რომელთა მარტივად გაყვანაც ალბათ, ხელისუფლებას არ გაუჭირდებოდა.

- საია-ს თავმჯდომარედ მუშაობის ბოლო კვირებში, გქონდათ შანსი, რომ საჯარო სექტორში გადასულიყავით სამუშაოდ. თქვენი კანდიდატურაც იყო დასახელებული არასამთავრობო სექტორის მიერ სახალხო დამცველის პოსტზე, თუმცა საბოლოოდ მმართველმა გუნდა არჩევანი ნინო ლომჯარიაზე შეაჩერა. თქვენ როგორ შეაფასებდით ამ პროცესს? რამდენად ელოდებოდით, რომ მმართველი გუნდი იოლად გადადგამდა ამ ნაბიჯს და არასამთავრობოების მიერ შერჩეულ კანდიდატს დაასახელებდა?

- მე ვფიქრობ, რომ პარლამენტარებისა და ხელისუფლების წარმომადგენლების გარკვეულმა ნაწილმა, კარგად გაიაზრა, რომ ამ თანამდებობაზე ცუდი რეპუტაციის მქონე ადამიანის დანიშვნა, სერიოზული პრობლემა იქნებოდა მათთვის. მათ ყველაფერი გააკეთეს იმისთვის, რომ ეს შედეგი, მათი იმიჯისთვის მოცემულობაში საუკეთესო ყოფილიყო. რაც შეეხება ნინოს და ვინც არ უნდა ყოფილიყო მის ადგილზე, მას სერიოზული გამოწვევები ელოდება წინ, რადგან დიდი ძალისხმევა სჭირდება, ამ ინსტიტუტის მართვას და წინ წაწევას. არ ვფიქრობ, რომ ქვეყანაში გამოწვევები შემცირდება ადამიანის უფლებების და კანონის უზენაესობის მხრივ. რთული პერიოდი მოდის და მას ნამდვილად დასჭირდება გვერდში დგომა და თანადგომა, სოლიდარობა. იმედია, დაცვა არ დაჭირდება, მაგრამ ბოლოს ისეთი შეტევა ხორციელდებოდა სახალხო დამცველზე, რომ არ მგონია ნინო ამისგან დაცული იყოს. როგორც კი ის კრიტიკულ შეფასებებს გააჟღერებს ხელისუფლებისთვის მგრძნობიარე საკითხებზე, პრინციპულ პოზიციას დაიკავებს, მასაც მოუწევს ალბათ, თავდასხმების მოგერიება.
მე ვფიქრობ, სახალხო დამცველის შერჩევის პროცესი იქნებოდა გაცილებით კარგი და მაღალი სტანდარტის, თუკი ყველა დასახელებული კანდიდატის მოსმენა იქნებოდა შესაძლებელი საპარლამენტო ტრიბუნიდან. ამას მათ შორის დიდი ღირებულება ექნებოდა საზოგადოებისთვის და საზოგადოებაში ამ ინსტიტუტის მნიშვნელობის ხაზგასმისთვის.

- სტრასბურგის სასამართლო ახსენეთ და საქართველოდან წარდგენილი, ერთ-ერთი დაწუნებული კანდიდატი, ევა გოცირიძე პარლამენტმა საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლედ აირჩია. მანამდე იყო მმართველი გუნდის წარმომადგენლის, მანანა კობახიძის არჩევა ასევე საკონსტიტუციო სასამართლოში. ასევე არსებობს გარკვეული კითხვები სხვა მოსამართლეებზეც. ამ ფონზე, ევა გოცირიძის არჩევა, რაზე უნდა მიანიშნებდეს?
- ამ საკითხზე მე უფრო ფართოდ გიპასუხებდით, ვიდრე ქალბატონი ევას ან საკონსტიტუციო სასამართლოს თემაა. მე ვხედავ, რომ ხელისუფლებას უჭირს და ალბათ, აქვს რაღაცა ტიპის შიშები და კომპლექსები, რომ დამოუკიდებელ ინსტიტუტებს მისცეს შესაძლებლობა, მართლაც დამოუკიდებლები იყვნენ. დამოუკიდებელი ინსტიტუტები, ვერ იქნებიან დამოუკიდებლები, თუ იქ დამოუკიდებელი ადამიანები ვერ იმუშავებენ. ეს არის ძალიან სერიოზული შეცდომა ხელისუფლების მხრიდან. მე ვისურვებდი, რომ ამაზე მართლა ძალიან სერიოზულად დაფიქრდნენ, რადგან ეს ძალიან ცუდად მოუბრუნდება ხელისუფლებას. პირველ რიგში ხელისუფლებას უჭირს იმის გააზრება, რომ რაც ნაკლები პასუხისმგებლობა გაქვს შენ, ეს უკეთესია. რაღაცა რომ ფუჭდება დღეს, ყველაფერი მიდის, ეკიდება და იწერება ხელისუფლების ანგარიშზე.
ჩვენი ხელისუფლება ხშირად გვეუბნებოდა, ჩვენც არ მოგვწონს, რომ მურუსიძე დანიშნეს ან არ მოგვწონს რასაც აკეთებენ, მაგრამ დამოუკიდებელი ინსტიტუტია და რა გავაკეთოთ? და ევა გოცირიძის ასეთმა აქტიურმა და ღია ლობირებამ, კიდევ ერთხელ გააშიშვლა, რასაც ისედაც ვხედავდით ჩვენ. თუ არ მოგწონს და პრინციპულად მიუღებელია შენთვის ის, რასაც ადამიანი აკეთებს, მაშინ სხვა, კიდევ უფრო მაღალ თანამდებობებზე, ასეთ მაღალ მხარდაჭერას როგორ უცხადებ? ე.ი. მოგწონს და შენი ნების გამტარებელია. ხელისუფლებამ, ნაცვლად იმისა, რომ გაუშვას და ჩამოიხსნას გარკვეული პასუხისმგებლობები და ამით, თავისთვის მნიშვნელოვანი დაცულობის სივრცე შეიქმნას, კიდევ უფრო მეტ პასუხისმგებლობას იკიდებს, იმიტომ, რომ ყველა არასწორი გადაწყვეტილება, რომელსაც ევა გოცირიძე ხელს მოაწერს, პირდაპირ ასოცირებული იქნება ხელისუფლებასთან და პოლიტიკურ გუნდთან, ისევე როგორც სხვა ადამიანები, რომლებიც სხვადასხვა ინსტიტუციებში მათ წარგზავნეს და არავინ არ ტყუვდება იმით, რომ ეს ადამიანები დამოუკიდებლები ან აქამდე იყვნენ და ან აწი იქნებიან.

- 28 ნოემბერს სტრასბურგის სასამართლომ გამოიტანა გადაწყვეტილება ვანო მერაბიშვილის საქმეზე და დაადგინა ევროკონვენციის მე-18 მუხლის დარღვევა. რას ნიშნავს ეს ყველაფერი ქვეყნისთვის, რა ნაბიჯები უნდა გადადგას ხელისუფლებამ ამის საპასუხოდ და რა შედეგებს უნდა ველოდოთ, თუკი ხელისუფლების რეაქცია არ იქნება ამაზე ადეკვატური?

- როდესაც დიდმა პალატამ გამოიტანა გადაწყვეტილება მერაბიშვილის საქმეზე, იყო მოწოდებული რიტორიკა, რომ ეს ნიშნავს მის პოლიტპატიმრად გამოცხადებას. მე არ ვიზიარებ ამ მოსაზრებას, რომ ეს გადაწყვეტილება მერაბიშვილს პოლიტპატიმრად აცხადებს. სასამართლოს მანდატი ეს არ არის, მაგრამ მას რომ ნდომოდა მინიშნება, პოლიტიკურ საფუძველზე, ამ საქმეში იმდენად ღიად აპელირებდა მხარე ამ საკითხზე, რომ როგორმე სასამართლო გააკეთებდა უფრო მკაფიო მინიშნებას და გაგვაგებინებდა, რაში იყო საქმე. სასამართლომ პირდაპირ თქვა, რომ პოლიტიკური სცენიდან ჩამოყვანის მიზანი არ დასტურდება ამ ყველაფრით, მიუხედავად ძალიან ბევრი არგუმენტისა, რომელიც დაცვის მხარემ გაგზავნა. ასევე არ უთქვამს, რომ ეს ადამიანი უკანონოდ იყო დაკავებული თავიდან. სასამართლომ დაადგინა, რომ მისი პატიმრობა გამოყენებული იქნა არაკონვენციური მიზნისთვის და ეს ძალიან სერიოზული პრობლემაა. მე ინტერესით დაველოდები მინისტრთა კომიტეტის პოზიციონირებას ამ საკითხთან დაკავშირებით. ხელისუფლების გადასაწყვეტია შემდგომი ნაბიჯები და ეს იქნება პოლიტიკური გადაწყვეტილება. მე არ გავაკეთებ მითითებას, თუ რა უნდა გააკეთოს. დაე, მან მოიფიქროს საუკეთესო გამოსავალი, იმ საკმაოდ რთული სიტუაციიდან, რომელიც შეიქმნა, ხელისუფლების მხრიდან მიღებული არასწორი გადაწყვეტილებების და მოქმედებების გამო.
ზოგადად, ვთვლი, რომ ძალიან სერიოზული პრობლემაა ამ ხელისუფლებისთვის, როდესაც ის ვერ ახერხებს ისე გამოიძიოს და გაასამართლოს ვანო მერაბიშვილის და მსგავსი დატვირთვის მქონე ადამიანები, საქართველოს უახლოესი წარსულიდან, რომ ამასთან დაკავშირებით არ გააჩინოს უამრავი შეკითხვა. საქართველოში, ადამიანის უფლებების სფეროში მოღვაწეობისას, არაერთი ანგარიში მაქვს მომზადებული და არაერთ საქმეზე მიმუშავია, სადაც უფლებათა ძალიან სერიოზული დარღვევები იკვეთებოდა. არ ვამბობ, რომ ეს ყველაფერი ვანო მერაბიშვილის მხრიდან იყო ჩადენილი, მაგრამ იმ პერიოდში იყო ჩადენილი ეს დარღვევები სახელმწიფოს მხრიდან.

- რა გამოწვევები რჩება სამოქალაქო სექტორში?

- ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი გამოწვევა, რაც გვაქვს საქართველოს სამოქალაქო საზოგადოებას, ეს არის ის, რომ ჩვენ მაინც გვიჭირს, რიგითი ადამიანების ჩართვა, დაინტერესება და მომხრობა ჩვენსკენ, რათა ისინი აქტიურად ჩაერთონ აქტივობებში. არ მინდა ისე გამოვიდეს, რომ მოქალაქეებზე გადავიტანო სიმძიმე, რომლებსაც პრაქტიკულად ყოველდღიური ბრძოლა უწევთ იმისთვის, რომ მშივრები არ იყვნენ, მაგრამ დიდი ალბათობით, ჩვენ ძალიან მალე ვერ გავხდებით ქვეყანა, სადაც სოციალური პრობლემები არ აქვთ, ამიტომ ყველაფერი კავშირშია ერთმანეთთან. რადგან თუ არ გაქვს დამოუკიდებელი და კრიტიკული მედია, ვერ გაიგებ როგორ გპარავს ფულს ხელისუფალი, იმის მაგივრად, რომ მოქალაქე გააძლიეროს, დანამატები მიაქვს სახლში, ან რაღაც სრულიად უაზრო ღონისძიებებზე ხარჯავს მილიონებს, არასწორად ატარებს ტენდერებს და ა.შ. იგივეს ვიტყვი სასამართლოზე - თუ არ გაქვს სასამართლო, რომელსაც შეუძლია ალაგმოს და ზღვარი დაუდოს ხელისუფლების მოქმედებებს, ეს მათ შორის ადამიანების ფინანსურ და სოციალურ მდგომარეობაზე აისახება. აქედან გამომდინარე, მოქალაქეების გააქტიურება ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოწვევაა.
კიდევ ერთი რამ, რაც მაფიქრებს ძალიან ხშირად, არის ის, რომ ჩვენ ჯერ კიდევ გვგონია, მათ შორის ადამიანის უფლებების სფეროში მომუშავე ადამიანებსაც, რომ ადამიანის უფლებები სხვაა და ჩვენი ყოველდღიურობა სხვა. მე ვფიქრობ, ადამიანის უფლებების ცნების გააზრება, უნდა დაიწყოს სიტყვა „ადამიანის“
გააზრებით. ჩვენ ხშირად გვაქვს ეს პრობლემა, ადამიანებს ერთმანეთის გვერდში დგომის, ერთმანეთის მიმართ სოლიდარობის, ერთმანეთის გაფრთხილების...

- სად გააგრძელებთ მოღვაწეობას? გააგრძელებთ თქვენი წინამორბედების უმეტესობის ტრადიციას და საჯარო სექტორში გადაინაცვლებთ?

- ჯერჯერობით ვერ გაგიმხელთ რა გეგმები მაქვს, მაგრამ ერთი რამ ჩემთვის ძალიან პრინციპულია და იმედი მაქვს, შევძლებ ამის რეალიზებას, არამხოლოდ საია-დან წასვლის შემდეგ, არამედ მთელი ცხოვრების მანძილზე. სადაც არ უნდა წავიდე, ჩემთვის მნიშვნელოვანი და პრინციპულია, შევძლო იქ წავიღო ის ძალიან დიდი გამოცდილება, იმ იდეებისადმი რწმენა და მოქმედება ამ იდეების რეალიზაციისთვის, რომელსაც ვემსახურებოდი, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამდეც და იქ მუშაობის დროსაც.

თორნიკე კოშკაძე
„ინტერპრესნიუსი“

მასალის გამოყენების პირობები
სხვა სიახლეები