არქივი
კურსი
კონვერტორი
USD
1 USD
2.5429
EUR
1 EUR
3.1082
RUB
100 RUB
4.4825
21-01-2018
ვენეციის კომისია - ყველა დაინტერესებულმა მხარემ უნდა სცადოს, ამ მნიშვნელოვანი საკონსტიტუციო რეფორმისთვის ფართო კონსენსუსს მიაღწიოს
20:58 19-06-2017
ვენეციის კომისია - ყველა დაინტერესებულმა მხარემ უნდა სცადოს, ამ მნიშვნელოვანი საკონსტიტუციო რეფორმისთვის ფართო კონსენსუსს მიაღწიოს ზოგადად, შემოთავაზებული რეფორმა პოზიტიურ შეფასებას იმსახურებს. ის ასრულებს საქართველოს პოლიტიკური სისტემის საპარლამენტო სისტემაზე გადასვლის პროცესს, რომელიც 2010 წელს დაიწყო საკონსტიტუციო რეფორმით და დადებით წინგადადგმულ ნაბიჯს წარმოადგენს ქვეყნის საკონსტიტუციო წესრიგის კონსოლიდირებისა და გაუმჯობესების კუთხით. ასევე, დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და ფუნდამენტური უფლებების დაცვის პრინციპებს ეფუძნება, - ამის შესახებ ნათქვამია ვენეციის კომისიის მიერ 16-17 ივნისის 111-ე პლენარულ სესიაზე მიღებულ დასკვნაში, რომელიც დღეს გამოქვეყნდა.

როგორც დასკვნაშია აღნიშნული, 2010 წელს გამოთქმულ მოსაზრებაში ვენეციის კომისიამ რეკომენდაცია გასცა, პარლამენტის უფლებამოსილების გაძლიერება და კერძოდ, უნდობლობის გამოცხადებასთან დაკავშირებული კენჭისყრის პროცედურის გადახედვა მომხდარიყო. კომისიის შეფასებით, შეთავაზებული რეფორმით ხდება ამ მიზნების მიღწევა და ვენეციის კომისია მხოლოდ მიესალმება კონსტიტუციის გადახედვის მიმდინარე პროცესს. რაც შეეხება თვით პროცესს, ვენეციის კომისია ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ყველა დაინტერესებულმა მხარემ უნდა სცადოს, ყველაზე ფართო კონსენსუსს მიაღწიოს ამ მნიშვნელოვანი საკონსტიტუციო რეფორმისთვის.

„საქართველო კვლავაც რჩება საკმაოდ ცენტრალიზებულ სახელმწიფოდ, რომლის პარლამენტი უახლოეს მომავალში ერთპალატიანად დარჩება. საქართველოს აკლია დამოუკიდებელი სასამართლოს ხანგრძლივი ტრადიცია. მსგავს ვითარებაში პარლამენტში უმრავლესობის დომინირების რისკი არსებობს და მომავალში ყურადღება უნდა მიექცეს ძალთა ბალანსის გაძლიერებას, მაგალითად, მეორე პალატის შემოღებით და პარლამენტში ოპოზიციის როლის გაძლიერებით.

მოქმედი პროპორციულ/მაჟორიტარული საარჩევნო სისტემის შეცვლა პროპორციული სისტემით, უდავოდ, პოზიტიური ნაბიჯია, რომელიც პარლამენტში პლურალიზმის გაძლიერებას ემსახურება. თუმცა ეს დადებითი, წინგადადგმული ნაბიჯი იზღუდება სამი მექანიზმით: 5%-იანი საარჩევნო ბარიერის შენარჩუნებით; 5%-იანი ბარიერის მიღმა გადაუნაწილებელი ხმების გამარჯვებული პარტიისთვის მიკუთვნებით; საარჩევნო კოალიციების (პარტიული ბლოკების) გაუქმებით.

მიუხედავად იმისა, რომ 5%-იანი ბარიერი ევროპულ სტანდარტებს სრულად შეესაბამება და როგორც ასეთი, არ ექვემდებარება კრიტიკას, ეს სამი მექანიზმი მოქმედებს მცირე პარტიებისა და პლურალიზმის საზიანოდ და უფრო მეტად სამართლიანი წარმომადგენლობისა და საარჩევნო თანასწორობის პრინციპებისგან გადახვევას წარმოადგენს, ვიდრე სტაბილურობის უზრუნველსაყოფად საჭირო აუცილებლობას“, - ნათქვამია დასკვნაში.

ამ ფონზე ვენეციის კომისია რეკომენდაციას იძლევა, რომ გადაუნაწილებელი მანდატების განაწილების სხვა ალტერნატიული ვარიანტებიც იყოს მიღებული, როგორიცაა:

- პროპორციული გადანაწილება ყველა პოლიტიკურ პარტიაზე, რომელიც 5%-იან ბარიერს გადალახავს;
- ან ზედა ზღვრის დაწესება გამარჯვებული პარტიისთვის მისაკუთვნებელ გადაუნაწილებელ მანდატებზე;
- და/ან ბარიერის 2-3%-მდე შემცირება, რაც ასევე ეხება პროპორციული სისტემით დარჩენილი მანდატების გადანაწილებას.
პრეზიდენტის არაპირდაპირი გზით არჩევის წესის შემოღება, როგორც ასეთი, ევროპულ სტანდარტებს შეესაბამება. მისასალმებელია, რომ ახალი სისტემა არ იქნება გამოყენებული მომავალი წლის არჩევნებისას და მხოლოდ 2023 წლიდან ამოქმედდება. თუმცა, უნდა გვახსოვდეს, რომ მოქმედი სენატის არარსებობის პირობებში, საქართველოს საკონსტიტუციო სისტემაში საპარლამენტო უმრავლესობის მქონე ძლიერი მთავრობის მთავარი გამაწონასწორებელი პრეზიდენტია. შესაბამისად, უზრუნველყოფილი უნდა იყოს, რომ არაპირდაპირი არჩევის წესზე გადასვლამ არ შექმნას საფუძველი მუდმივად საპარლამენტო უმრავლესობის მიერ ექსკლუზიურად წარდგენილი კანდიდატის გამარჯვებისთვის. მისაღებია ზომები, რაც უკეთ უზრუნველყოფს პარლამენტში პლურალიზმს და, შესაბამისად, ძალთა ბალანსის სისტემა საჭიროა. ვენეციის კომისია კვლავ იმეორებს თავის რეკომენდაციას გადაუნაწილებელი მანდატების განაწილებასთან და/ან ბარიერის შემცირებასთან დაკავშირებით. გარდა ამისა, რეკომენდებულია პრეზიდენტის არჩევის პირველ ტურში კვალიფიციური უმრავლესობის მოთხოვნა.
რაც შეეხება ბიუჯეტს, ვენეციის კომისია კვლავ იძლევა რეკომენდაციას, რომ პარლამენტის როლი გაძლიერდეს. დებულება, რომლის თანახმადაც, სახელმწიფო ბიუჯეტის პროექტში ნებისმიერი ცვლილება მოითხოვს მთავრობის თანხმობას, უნდა გადაიხედოს.

ფუნდამენტური უფლებების თავი:
- ცვლილებების პროექტის 30-ე მუხლი არც ერთ შემთხვევაში არ უნდა იყოს ინტერპრეტირებული, როგორც ერთსქესიანთა პარტნიორობის აკრძალვა;
- რეკომენდებულია, მკაფიოდ იყოს აღიარებული რელიგიის თავისუფლება ცვლილებების პროექტის მე-16 მუხლში; რეკომენდებულია რწმენისა და სინდისის თავისუფლების შეზღუდვის სხვა ლეგიტიმური მიზნების ჩართვა, როგორც მოცემულია ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის მე-9 მუხლში და სამოქალაქო და პლიტიკური უფლებების საერთაშორისო კონვენციის მე-18 მუხლში;
-„პოლიტიკური პარტიის ტერიტორიული ნიშნით“ შექმნის აკრძალვა (კონსტიტუციის პროექტის 23 (3) მუხლი) ამოღებული უნდა იყოს;
-რეკომენდებულია, რომ ბავშვთა უფლებები ფორმულირებული იყოს ცალკე საკონსტიტუციო დებულებაში.

მართლმსაჯულების შესახებ თავი:
- მოსამართლეთა თანამდებობებზე ყოფნა უნდა გახანგრძლივდეს არაორაზროვანი ვადით; უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეების პარლამენტის მიერ არჩევა უნდა ჩანაცვლდეს მათი დანიშვნით იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს ან პრეზიდენტის მიერ იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წარდგინებით;
- პროკურორის პარლამენტის წინაშე ანგარიშვალდებულება სამართლებრივი დევნის თუ არდევნის ინდივიდუალურ შემთხვევებში ცალსახად უნდა გამოირიცხოს. თუ ანგარიშვალდებულება პროცედურებისგან გათავისუფლებას გამოიწვევს, გარანტირებული უნდა იყოს საქმეების სამართლიანი განხილვა;
- რეკომენდებულია, უზრუნველყოფილი იყოს საკონსტიტუციო სასამართლოს იმ მოსამართლეებისა და იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს იმ წევრების არჩევა კვალიფიციური უმრავლესობის მიერ, რომლებსაც პარლამენტი ირჩევს; ანალოგიურად, გენერალური პროკურორის არჩევისას;
- საკონსტიტუციო სასამართლოსთვის იმის აკრძალვა, რომ არაკონსტიტუციურად გამოაცხადოს სამართლებრივი ნორმები, რომლებიც საარჩევნო წლის განმავლობაში არჩევნებს არეგულირებს (თუ ეს ნორმა არ იქნა მიღებული შესაბამის არჩევნებამდე ერთი წლით ადრე), არაპროპორციულად ზღუდავს საკონსტიტუციო სასამართლოს უფლებამოსილებას, განიხილოს არჩევნებთან დაკავშირებული კანონმდებლობის კონსტიტუციურობა.
სახალხო დამცველი:
-რეკონმენდებულია, უზრუნველყოფილი იყოს პარლამენტში კვალიფიციური უმრავლესობა სახალხო დამცველის დანიშნვისთვის.
-სახალხო დამცველის 5-წლიანი ვადით არჩევა ევროპულ სტანდარტებს შეესაბამება, თუმცა მისი უფრო ხანგრძლივი ვადით დანიშნვა შესაძლოა, უკეთესი იყოს დამოუკიდებლობის თვალსაზრისით.
მასალის გამოყენების პირობები
სხვა სიახლეები
უკრაინის პრეზიდენტმა საქართველოს შესთავაზა, რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მექანიზმში ჩაერთოს
უკრაინის პრეზიდენტმა პეტრო პოროშენკომ საქართველოს შესთავაზა, რუსეთის წინააღმდეგ სანქციების მექანიზმში ჩაერთოს, - ამის შესახებ ნათქვამია
ზურაბ ბატიაშვილი - აფრინის სამხედრო ოპერაცია კიდევ უფრო დაძაბავს აშშ-ისა და თურქეთის ურთიერთობას, რაც შესაძლოა საქართველოს უსაფრთხოებაზეც ნეგატიურად აისახოს
აფრინის სამხედრო ოპერაცია კიდევ უფრო დაძაბავს აშშ-ისა და თურქეთის ურთიერთობას, რაც შესაძლოა ნეგატიურად აისახოს საქართველოს
ზაზა ხუციშვილი - მეორე ტურებში მმართველი ძალის გამარჯვება პროგნოზირებადი იყო
ის პოზიცია, რომ არავინ არ მინდა და არჩევნებზე სახლში ვრჩები, არ არის სახელმწიფოებრივი აზროვნება, - ამის შესახებ ვაკის ოლქში "ქართული ოცნების" გამარჯვებულმა
„საერთაშორისო გამჭვირვალობა“ არჩევნებთან დაკავშირებით რამდენიმე რეკომენდაციას აქვეყნებს
„საერთაშორისო გამჭვირვალობა - საქართველო“ არჩევნებთან დაკავშირებით რამდენიმე რეკომენდაციას აქვეყნებს.
„სამართლიანი არჩევნები“ ხმების პარალელური დათვლის შედეგებს აქვეყნებს
„სამართლიანი არჩევნებისა და დემოკრატიის საერთაშორისო საზოგადოება“ ხმების პარალელური დათვლის (PVT) შედეგებს აქვეყნებს.
უჩა ნანუაშვილი - არჩევნებმა მშვიდ გარემოში ჩაიარა, თუმცა იყო გარკვეული ხარვეზები
არჩევნებმა მშვიდ გარემოში ჩაიარა, თუმცა იყო გარკვეული ხარვეზები, - ამის შესახებ „ინტერპრესნიუსს“ სახალხო დამცველმა უჩა ნანუაშვილმა
თამარ ჟვანია - მარნეულის ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე ბიულეტენების ჩაყრის ფაქტი ჯერჯერობით არ დასტურდება
მარნეულის ერთ-ერთ საარჩევნო უბანზე ბიულეტენების ჩაყრის ფაქტი ჯერჯერობით არ დასტურდება. „ჩვენ ამაზე მოვისმინეთ ზეპირი განცხადება და ამ განცხადების უარყოფა.
თამარ ჟვანია - გუშინ არც ერთი ისეთი სერიოზული ფაქტი არ დაფიქსირებულა, რომელსაც არჩევნების შედეგებზე გავლენის მოხდენა შეუძლია
გუშინ მთელი დღის განმავლობაში არც ერთი ისეთი სერიოზული ფაქტი არ დაფიქსირებულა, რომელსაც არჩევნების შედეგებზე გავლენის მოხდენა შეუძლია,
“ქართულმა ოცნებამ“ აჭარის უმაღლეს საბჭოშიც უმრავლესობა მოიპოვა
აჭარის უმაღლეს საბჭოში „ქართულმა ოცნებამ“ უმრავლესობა მოიპოვა. უსკო-ს მონაცემებით, აჭარის ექვსივე მაჟორიტარულ ოლქში „ქართული ოცნების“ კანდიდატებმა გაიმარჯვეს.
თამარ ჟვანია - ცალკეული შემთხვევების მიუხედავად, ამომრჩევლებმა თავისუფალ გარემოში, შეფერხების გარეშე შეძლეს კენჭისყრაში მონაწილეობა
არჩევნებმა მშვიდ გარემოში ჩაიარა და ამომრჩევლებს მიეცათ საშუალება გამოეხატათ საკუთარი ნება, - ამის შესახებ ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე