ჩინეთის პრეზიდენტის, სი ძინფინგის მოწვევით, აშშ-ის პრეზიდენტი დონალდ ტრამპი ცოტა ხნის წინ ჩინეთს სახელმწიფო ვიზიტით ეწვია. როგორც მსოფლიოს ორი უდიდესი ეკონომიკის მქონე ქვეყნები და გაეროს უშიშროების საბჭოს მუდმივი წევრები, თუ როგორ ითანამშრომლებენ აშშ და ჩინეთი მომავალში და საით წაიყვანენ ისინი მსოფლიოს, ამას საერთაშორისო საზოგადოება, მათ შორის საქართველო, დიდი ინტერესით ადევნებს თვალყურს.

მსოფლიოში სწრაფი ცვლილებების და საერთაშორისო სიტუაციის კომპლექსურობისა და არასტაბილურობის ფონზე, ჩინეთისა და აშშ-ის ლიდერებს შორის შეხვედრაზე მიღწეული იქნა კონსენსუსი „კონსტრუქციული, სტრატეგიული და სტაბილური ურთიერთობის“ ერთობლივი მშენებლობის შესახებ, რაც ხელს შეუწყობს ორმხრივი ურთიერთობების სტაბილურ, ჯანსაღ და მდგრად განვითარებას და მსოფლიოს მეტ მშვიდობას, კეთილდღეობასა და პროგრესს მოუტანს.

1. სახელმწიფო მეთაურების დიპლომატია ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობებს სტაბილური და გრძელვადიანი განვითარებისკენ უბიძგებს

სახელმწიფო მეთაურის დიპლომატია გადამწყვეტ როლს ასრულებს ჩინეთის დიპლომატიაში და შეუცვლელი სტრატეგიული წამყვანი როლი აქვს ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობებში. პრეზიდენტ ტრამპის ჩინეთში ვიზიტის დროს, პრეზიდენტი სი ძინფინგი ორჯერ შეხვდა და მოლაპარაკებები გამართა მასთან, ორ სახელმწიფო მეთაურს შორის ინტერაქცია თითქმის ცხრა საათის განმავლობაში გაგრძელდა. ურთიერთპატივისცემის, მშვიდობიანი თანაარსებობისა და ორმხრივად მომგებიანი თანამშრომლობის წამყვანი მოტივებით, ორივე მხარე შეთანხმდა, რომ „კონსტრუქციულ, სტრატეგიულ და სტაბილურ ურთიერთობას“ ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობების ახალ სტატუსად აქცევდნენ. „კონსტრუქციული სტრატეგიული სტაბილურობა“ გულისხმობს დადებით სტაბილურობას, რომელიც თანამშრომლობას ეფუძნება, ხელსაყრელ სტაბილურობას ზომიერი კონკურენციით, ნორმალურ სტაბილურობას მართვადი უთანხმოებებით და ხანგრძლივ მშვიდობიან სტაბილურობას.

ოფიციალური მოლაპარაკებების დროს, პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა აღნიშნა, რომ შეუძლიათ თუ არა ჩინეთსა და აშშ-ს „თუკიდიდეს ხაფანგის“ გადალახვა და დიდი სახელმწიფოების ურთიერთობებისთვის ახალი პარადიგმის შექმნა, ისტორიის, მსოფლიოსა და ხალხის საკითხია. ეს ასევე კითხვაა, რომელსაც დიდი სახელმწიფოების ლიდერებმა ერთობლივად უნდა უპასუხონ ამ ეპოქაში. ჩინეთი ყოველთვის თვლიდა, რომ ჩინელი ერის დიდი აღორძინება და ამერიკის ხელახალი დიდება არ არის ურთიერთგამომრიცხავი, ორივე მხარემ უნდა მიაღწიოს ორმხრივ წარმატებას და სარგებელი მოუტანოს მსოფლიოს. ჩინეთმა და ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა უნდა დააფასონ ძნელად მოპოვებული დადებითი იმპულსი, დარჩნენ სწორ გზაზე, აღმოფხვრან დაბრკოლება და ხელი შეუწყონ ორმხრივი ურთიერთობების სტაბილურ განვითარებას.

2. ჩინეთი და აშშ ეკონომიკურ და სავაჭრო საკითხებზე ინტენსიურ კომუნიკაციას აწარმოებენ

შეხვედრის დროს, პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა აღნიშნა, რომ ჩინეთ-აშშ-ის ეკონომიკური და სავაჭრო ურთიერთობების არსი ორმხრივი სარგებელი და ორმხრივად მომგებიანი თანამშრომლობაა, ხოლო უთანხმოებების დროს თანასწორი მოლაპარაკებები ერთადერთი სწორი არჩევანია. ჩინეთისა და აშშ-ის ლიდერებს შორის ეკონომიკურ და სავაჭრო საკითხებზე პირისპირ საუბარი ორმხრივი ეკონომიკური და სავაჭრო ურთიერთობების განვითარებისთვის სტრატეგიულ მითითებებს იძლევა. ბოლო დროს, ორმა მხარემ ეკონომიკურ და სავაჭრო სფეროში შემდეგ მთავარ შედეგებს მიაღწია: პირველ რიგში, ისინი გააგრძელებენ წინა მოლაპარაკებების შედეგების განხორციელებას და მიაღწევენ დადებით კონსენსუსს შესაბამის სატარიფო შეთანხმებებზე; მეორე, ისინი შეთანხმდნენ ჩინეთ-აშშ-ის სავაჭრო საბჭოსა და საინვესტიციო საბჭოს შექმნაზე, რათა შესაბამისი საკითხები განიხილონ ვაჭრობისა და ინვესტიციების სფეროებში; მესამე, ისინი გადაჭრიან ან მნიშვნელოვნად შეუწყობენ ხელს სოფლის მეურნეობის პროდუქტებთან დაკავშირებული ზოგიერთი არასატარიფო ბარიერისა და ბაზარზე წვდომის პრობლემების მოგვარებას; მეოთხე, ისინი შეთანხმდნენ ორმხრივ ტარიფების შემცირებაზე გარკვეულ პროდუქციაზე; მეხუთე, მათ მიაღწიეს შეთანხმებას ჩინეთის მიერ აშშ-ისგან თვითმფრინავების შესყიდვისა და აშშ-ის მიერ ჩინეთში თვითმფრინავის ძრავებისა და ნაწილების მიწოდების გარანტიის შესახებ და შეთანხმდნენ, რომ გააგრძელებენ თანამშრომლობის ხელშეწყობას შესაბამის სფეროებში.

ჩინეთი მსოფლიოში უმსხვილესი ექსპორტიორია, ხოლო აშშ - მსოფლიოში უდიდესი სამომხმარებლო ბაზარი; მათი ეკონომიკური და სავაჭრო ურთიერთობები გადამწყვეტია გლობალური ეკონომიკისთვის. ჩინეთ-აშშ-ის ეკონომიკური და სავაჭრო თანამშრომლობა ნულოვანი ჯამის თამაში არ არის; კონსულტაციებისა და მოლაპარაკებების გზით, ორივე მხარემ მიაღწია დაბალანსებულ და დადებით შედეგებს, რაც კარგი ამბავია როგორც ორივე ქვეყნის ხალხისთვის, ასევე მსოფლიოსთვის.

3. თაივანის საკითხი ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია

თაივანის საკითხი ჩინეთისა და აშშ-ის ლიდერებს შორის შეხვედრის ერთ-ერთი მთავარი თემა იყო. ჩინეთს სამი მთავარი პოზიცია აქვს: პირველი, თაივანის საკითხი ჩინეთის შიდა საქმეა. ის ფაქტი, რომ კონტინენტური ნაწილი და თაივანი ერთ ჩინეთს ეკუთვნიან, თაივანის სრუტეში არსებული რეალური სტატუს-კვოა და მეორე მსოფლიო ომის შემდგომი საერთაშორისო წესრიგის მნიშვნელოვანი კომპონენტია. ჩინეთი იმედოვნებს, რომ აშშ დაიცავს ერთი ჩინეთის პრინციპს და ჩინეთ-აშშ-ის სამ ერთობლივ კომუნიკეს და შეასრულებს თავის საერთაშორისო ვალდებულებებს. მეორე, თაივანის საკითხი ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობებში ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხია. თაივანის საკითხის სათანადოდ მოგვარება ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობების გაღრმავებისა და თანამშრომლობის ხელშეწყობის წინაპირობაა. თუ ეს საკითხი სათანადოდ არ მოგვარდება, ორმხრივი ურთიერთობები სახიფათო სიტუაციაში აღმოჩნდება. მესამე, თაივანის სრუტეში მშვიდობისა და სტაბილურობის შენარჩუნება ჩინეთსა და აშშ-ს შორის უდიდესი საერთო გამყოფია. თაივანის სრუტეში მშვიდობის შენარჩუნების წინაპირობაა „თაივანის დამოუკიდებლობისთვის“ მხარის არ დაჭერა და ხელის არ შეწყობა. ჩვენ გვჯერა, რომ აშშ-ს სრულებით ესმის ეს პოზიცია და არ ეთანხმება თაივანის დამოუკიდებლობისკენ სვლას. ჩინეთში ვიზიტის დასრულების შემდეგ, პრეზიდენტმა ტრამპმა ამერიკულ მედიას განუცხადა, რომ აშშ-ს პოლიტიკა თაივანის მიმართ არ შეცვლილა, რომ მას არ სურს „ვინმე გახდეს დამოუკიდებელი“ და არ სურს ვინმემ თქვას: „აშშ მხარს გვიჭერს, ამიტომ მოდი დამოუკიდებლები გავხდეთ“. აშშ-ს არ აქვს ომის დაწყების განზრახვა.

4. ჩინეთი და აშშ იმედოვნებენ, რომ საერთაშორისო და რეგიონალური ცხელი წერტილების საკითხი რაც შეიძლება მალე მოგვარდება

პრეზიდენტ ტრამპის მიერ თანამდებობის დაკავების შემდეგ, ჩინეთისა და აშშ-ის ლიდერები ორჯერ შეხვდნენ და ხუთჯერ გამართეს სატელეფონო საუბარი, ყოველთვის ინარჩუნებდნენ კომუნიკაციას საერთაშორისო და რეგიონალურ ცხელ წერტილებთან დაკავშირებით. ამ შეხვედრის დროს მხარეებმა კიდევ ერთხელ გაცვალეს სიღრმისეული მოსაზრებები საერთო შეშფოთების საკითხებზე.

შუა აღმოსავლეთში შექმნილ ვითარებასთან დაკავშირებით, პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა ჩინეთის მუდმივი პოზიცია განმარტა და ხაზი გაუსვა, რომ ძალის გამოყენებით პრობლემების გადაჭრა შეუძლებელია და დიალოგი ერთადერთი სწორი გზაა. ჩინეთი მოუწოდებს აშშ-სა და ირანს, განაგრძონ უთანხმოებებისა და დავების, მათ შორის ბირთვული საკითხის, მოგვარება მოლაპარაკებების გზით და რაც შეიძლება მალე გახსნან ჰორმუზის სრუტე, უპასუხონ საერთაშორისო საზოგადოების მოწოდებებს და ერთობლივად შეინარჩუნონ სტაბილურობა და გლობალური მიწოდების ჯაჭვების შეუფერხებელი ფუნქციონირება.

უკრაინის კრიზისთან დაკავშირებით, ჩინეთიც და აშშ-იც იმედოვნებენ, რომ კონფლიქტი უმოკლეს დროში დასრულდება; ორივემ მნიშვნელოვანი ძალისხმევა გასწია სამშვიდობო მოლაპარაკებების ხელშესაწყობად. რთულ პრობლემებს მარტივი გადაჭრის გზები არ აქვთ და სამშვიდობო მოლაპარაკებები ერთ ღამეში ვერ მიიღწევა. ჩინეთი და აშშ მზად არიან შეინარჩუნონ კომუნიკაცია და კონსტრუქციული როლი შეასრულონ კრიზისის პოლიტიკურ მოგვარებაში.

როგორც პრეზიდენტმა სი ძინფინგმა აღნიშნა, ჩინეთ-აშშ-ის ურთიერთობები ორივე ქვეყანაში 1.7 მილიარდზე მეტი ადამიანის კეთილდღეობას ემსახურება და მსოფლიოში 8 მილიარდზე მეტი ადამიანის ინტერესებს ეხება. ჩინეთისა და აშშ-ის ურთიერთობაში „თანამშრომლობას ორივე მხარისთვის სარგებელი მოაქვს, ხოლო დაპირისპირება ორივეს აზიანებს“. ორივე მხარეს თანამშრომლობის ფართო შესაძლებლობები აქვს ისეთ სფეროებში, როგორიცაა დიპლომატია, ეკონომიკა და ვაჭრობა, სამართალდამცავი ორგანოები, სამხედრო თანამშრომლობა, მეცნიერება და ტექნოლოგიები, ხელოვნური ინტელექტი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვა და კულტურული მიმოცვლა. ორი ქვეყანა ნულოვანი ჯამის თამაშებისა და სასიკვდილო „კრივის მატჩების“ ნაცვლად ურთიერთსასარგებლო „მძლეოსნობის“ შეჯიბრებებში უნდა ჩაერთოს. ამჟამად, საერთაშორისო საზოგადოებას ყველაზე მეტად სჭირდება ჩინეთ-აშშ-ის ჯანსაღი და სტაბილური ურთიერთობა რეგიონალური ცხელი წერტილების და გლობალური მმართველობის ახალი გამოწვევების მოსაგვარებლად, ისევე როგორც კაცობრიობის პროგრესისთვის ახალი პერსპექტივების გასახსნელად.

როგორც მშვიდობიანი განვითარების გზის ერთგული პასუხისმგებლიანი დიდი სახელმწიფო, ჩინეთი აშშ-თან ურთიერთობებს ყოველთვის განიხილავდა ისტორიის, საკუთარი ხალხისა და მსოფლიოს წინაშე პასუხისმგებლობის პერსპექტივიდან. მომავალში, ჩინეთისა და აშშ-ის სვლა „კონსტრუქციული, სტრატეგიული და სტაბილური ურთიერთობების“ დამყარებისკენ, მსოფლიოს უდავოდ მეტ სტაბილურობასა და დარწმუნებულობას შესძენს, ორივე ქვეყნის ხალხს უფრო მეტ სარგებელს მოუტანს, მსოფლიო მშვიდობასა და განვითარებაში კი უფრო დიდ წვლილს შეიტანს.

ჩინეთის ელჩი საქართველოში,

ჭოუ ციენი

(R)