ბიზნესისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტმა ქართული ენის ციფრული სუვერენიტეტის პროექტი დაიწყო. პროექტის მიზანია, ხელოვნური ინტელექტის ეპოქაში ქართულმა ენამ არ დაკარგოს თავისი აზრობრივი სიზუსტე, გრამატიკული ლოგიკა და კულტურული სიღრმე. BTU-ს პროექტი მიმართულია იმაზე, რომ AI სისტემებმა ქართულად არა მხოლოდ წაიკითხონ ან თარგმნონ ტექსტი, არამედ სწორად აღიქვან შინაარსი და კონტექსტი, ზმნური ლოგიკა, ბრუნვები, იდიომები და ღირებულებითი შრეები.

,,ენა მხოლოდ სიტყვების თანმიმდევრობა არ არის. მისი მნიშვნელობა იკითხება ზმნაში, ბრუნვაში, სიტყვათა რიგში, კონტექსტში და ისეთ ფრაზებში, რომლებიც პირდაპირ, სიტყვასიტყვით ვერ ითარგმნება. ამიტომ AI-სთვის ქართული ენის სწორად სწავლება მხოლოდ ტექსტების დაგროვებას არ ნიშნავს, საჭიროა ენის შიდა სტრუქტურის განმარტებაც,“ - განმარტავენ BTU-ს მკვლევრები.

პროექტის ფარგლებში BTU-მ უკვე შექმნა საწყისი არქიტექტურა, რომელიც ქართული ენის სრულმასშტაბიანი ციფრული ინფრასტრუქტურის საფუძველი შეიძლება გახდეს. დამუშავდა ქართული ზმნისა და რთული ზმნური ფორმების კოდი, ბუნებრივი ქართული წინადადებების ბაზა, AI-შეცდომების ტიპები და ქართული ენისთვის სპეციალური AI-ტესტირების საწყისი მოდელი.

BTU-ს შეფასებით, ქართული ენის ციფრული სუვერენიტეტი XXI საუკუნის ეროვნული მნიშვნელობის ამოცანაა. თუ AI ქართულს ზედაპირულად გაიგებს, შეცდომები შეიძლება გაჩნდეს განათლებაში, მედიაში, ბიზნესში, სამართლებრივ ტექსტებში, საჯარო სერვისებსა და ყოველდღიურ კომუნიკაციაში. თუ ქართული ენა სწორად იქნება მოდელირებული, ქვეყანას ექნება უკეთესი ქართულენოვანი AI, უფრო ზუსტი თარგმანი, უკეთესი ციფრული სერვისები, ძლიერი საგანმანათლებლო რესურსები და ქართული კულტურის უფრო სანდო ციფრული აღქმა.

პროექტი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ენის დაცვისთვის, არამედ საქართველოს ტექნოლოგიური განვითარების, განათლების, ბიზნესის, მედიისა და ციფრული დამოუკიდებლობისთვის. BTU-ს ხედვით, ქართული ენა AI-ის ეპოქაში უნდა იყოს წარმოდგენილი როგორც საკუთარი გრამატიკული, სემანტიკური, კულტურული და ინფორმაციული ლოგიკის მქონე სისტემა.

(R)